Τι σπουδές σας ταιριάζουν πραγματικά;

Κάποιοι μαθητές ξέρουν από νωρίς τι θέλουν να σπουδάσουν. Οι περισσότεροι όμως όχι.

Και συνήθως δεν δυσκολεύονται επειδή «δεν έχουν στόχους». Δυσκολεύονται επειδή προσπαθούν να βρουν μία επιλογή που να ταιριάζει ταυτόχρονα:

• στις δυνατότητές τους,
• στην προσωπικότητά τους,
• στην καθημερινότητα που θέλουν να έχουν,
• και στις επαγγελματικές προοπτικές που τους ενδιαφέρουν.

Πολλοί μαθητές επιλέγουν σχολές βασισμένοι μόνο σε μόρια, πίεση από το περιβάλλον ή επαγγελματική αποκατάσταση. Όμως στην πράξη, μια σχολή μπορεί να φαίνεται «σωστή» στα χαρτιά και τελικά να μην ταιριάζει καθόλου στον τρόπο σκέψης ή ζωής κάποιου.

Το σημαντικό δεν είναι μόνο να μπείτε σε μια σχολή. Είναι να μπορείτε να δείτε τον εαυτό σας να εξελίσσεται μέσα σε αυτή.

Σύμφωνα με τον OECD, η καλύτερη προετοιμασία των νέων για την αγορά εργασίας συνδέεται με ουσιαστική επαφή με επαγγέλματα, δεξιότητες και ρεαλιστικές πληροφορίες για το μέλλον.

Το πρώτο λάθος: να ξεκινάτε μόνο από την αγορά εργασίας

Η επαγγελματική αποκατάσταση είναι σημαντική. Δεν γίνεται να την αγνοήσετε. Όμως, αν ξεκινήσετε μόνο από το «τι έχει δουλειά», υπάρχει κίνδυνος να επιλέξετε κάτι που φαίνεται καλό στα χαρτιά, αλλά δεν σας ταιριάζει στην πράξη.

Για παράδειγμα, ένας μαθητής μπορεί να ακούει ότι η πληροφορική έχει ζήτηση. Αυτό είναι αλήθεια. Αν όμως δεν του ταιριάζει η λογική των αλγορίθμων, η επίλυση προβλημάτων και η πολύωρη συγκέντρωση μπροστά σε κώδικα, ίσως χρειάζεται να το εξετάσει πιο προσεκτικά.

Αντίστοιχα, κάποιος μπορεί να σκέφτεται νομική, ψυχολογία ή εκπαίδευση επειδή «του αρέσουν οι άνθρωποι». Αυτό όμως δεν αρκεί. Χρειάζεται να δει αν αντέχει την ανάγνωση, τη θεωρία, τη γραφή, την ευθύνη και την καθημερινότητα του αντίστοιχου επαγγέλματος.

Τι σημαίνει πραγματικά «σωστή» κατεύθυνση σπουδών;

Μια κατεύθυνση σπουδών σάς ταιριάζει όταν υπάρχει ισορροπία ανάμεσα σε τέσσερα στοιχεία:

• ενδιαφέρον: σας τραβά το αντικείμενο αρκετά ώστε να ασχοληθείτε σοβαρά,
• ικανότητες: έχετε ή μπορείτε να χτίσετε τις βασικές δεξιότητες που απαιτεί,
• αντοχή: μπορείτε να αντέξετε τη δυσκολία και τη ρουτίνα του,
• προοπτική: σας ανοίγει δρόμους που έχουν νόημα για εσάς.

Δεν χρειάζεται να υπάρχει τέλειο ταίριασμα από την αρχή. Χρειάζεται όμως να υπάρχει αρκετή σύνδεση ώστε να μπορείτε να συνεχίσετε όταν η αρχική εντύπωση φύγει και αρχίσει η πραγματική δουλειά.

Ένας πρακτικός τρόπος να το σκεφτείτε

Πριν αποφασίσετε, δοκιμάστε να απαντήσετε με ειλικρίνεια στις παρακάτω ερωτήσεις:

Παράδειγμα: όταν το ενδιαφέρον δεν αρκεί

Ένας μαθητής μπορεί να λέει ότι του αρέσει η αρχιτεκτονική επειδή αγαπά το σχέδιο και τους όμορφους χώρους. Όταν όμως δει το πρόγραμμα σπουδών, μπορεί να ανακαλύψει ότι χρειάζονται τεχνική σκέψη, μαθηματικά, αντοχή σε projects, πολλές ώρες δουλειάς και συνεχή διορθώσεις.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να επιλέξει αρχιτεκτονική. Σημαίνει ότι πρέπει να ξέρει τι επιλέγει.

Η σωστή επιλογή δεν είναι να αποφύγετε κάθε δυσκολία. Είναι να ξέρετε ποιες δυσκολίες είστε διατεθειμένοι να αντιμετωπίσετε.

Παράδειγμα: όταν οι δεξιότητες δεν φαίνονται αμέσως

Κάποιος μπορεί να μην έχει σήμερα υψηλές επιδόσεις στα μαθηματικά, αλλά να έχει αναλυτική σκέψη, επιμονή και πραγματικό ενδιαφέρον για τεχνολογία ή οικονομικά. Σε αυτή την περίπτωση, το ερώτημα δεν είναι μόνο «είμαι ήδη καλός;», αλλά «μπορώ να χτίσω τη βάση που χρειάζεται;»

Εκεί η σωστή καθοδήγηση μπορεί να αλλάξει την εικόνα. Ένας καθηγητής μπορεί να βοηθήσει τον μαθητή να δει αν το πρόβλημα είναι πραγματική ασυμβατότητα ή απλώς κενά που μπορούν να καλυφθούν.

Η αγορά εργασίας μετράει, αλλά δεν λέει όλη την αλήθεια

Τα δεδομένα απασχόλησης βοηθούν να βλέπουμε την πραγματικότητα πιο καθαρά. Σύμφωνα με τη Eurostat, το ποσοστό απασχόλησης των πρόσφατων αποφοίτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024 ήταν 82,3%, ενώ στην Ελλάδα ήταν χαμηλότερο, στο 73,2%.

Αυτό δείχνει ότι η επιλογή σπουδών δεν πρέπει να γίνεται πρόχειρα. Παράλληλα όμως, κανένα στατιστικό δεν μπορεί να απαντήσει μόνο του αν μια κατεύθυνση ταιριάζει στον δικό σας τρόπο σκέψης, στις αξίες σας και στην καθημερινότητα που θέλετε να χτίσετε.

Η αγορά εργασίας είναι ένας παράγοντας. Όχι ο μοναδικός.

Δοκιμάσετε μια κατεύθυνση πριν δεσμευτείτε

Η αβεβαιότητα μειώνεται όταν σταματάτε να σκέφτεστε μόνο θεωρητικά και αρχίζετε να δοκιμάζετε μικρά πράγματα στην πράξη.

• Δείτε το πρόγραμμα σπουδών της σχολής, όχι μόνο τον τίτλο της.
• Παρακολουθήστε βίντεο ή εισαγωγικά μαθήματα στο αντικείμενο.
• Μιλήστε με φοιτητές ή επαγγελματίες του χώρου.
• Δοκιμάστε ένα μικρό project σχετικό με την κατεύθυνση.
• Κάντε ενισχυτικά μαθήματα σε ένα μάθημα-κλειδί και δείτε αν σας ταιριάζει ο τρόπος σκέψης.

Σύμφωνα με το Cedefop, η σωστή αντιστοίχιση δεξιοτήτων και εργασίας είναι κρίσιμη, καθώς η αναντιστοιχία δεξιοτήτων μπορεί να επηρεάσει την αξιοποίηση των δυνατοτήτων ενός ανθρώπου στην αγορά εργασίας.

Μικρή άσκηση αυτογνωσίας

Πάρτε ένα χαρτί και χωρίστε το σε τρεις στήλες:

Η απάντηση δεν βρίσκεται πάντα σε μία στήλη. Συνήθως βρίσκεται στην τομή τους. Μια κατεύθυνση που σας αρέσει, αξιοποιεί δυνατά σας σημεία και δεν σας εξαντλεί από την πρώτη στιγμή έχει περισσότερες πιθανότητες να σας ταιριάξει.

Πώς να μειώσετε την αβεβαιότητα πριν αποφασίσετε

Πολλοί μαθητές προσπαθούν να αποφασίσουν μόνο θεωρητικά. Αυτό συνήθως αυξάνει το άγχος.

Αντί γι’ αυτό, βοηθά να δοκιμάσετε μικρές πρακτικές εμπειρίες:

• δοκιμαστικά μαθήματα,
• μικρά projects,
• συζητήσεις με επαγγελματίες,
• παρακολούθηση πραγματικών μαθημάτων ή εργασιών.

Όσο περισσότερο βλέπετε πώς λειτουργεί πραγματικά ένα αντικείμενο, τόσο λιγότερο βασίζεστε σε φαντασίες ή πίεση από άλλους.

Πώς βοηθούν τα ιδιαίτερα μαθήματα σε αυτή τη διαδικασία

Τα ιδιαίτερα μαθήματα δεν βοηθούν μόνο στην επίδοση. Μπορούν να λειτουργήσουν και σαν τρόπος διερεύνησης.

Για παράδειγμα, ένας μαθητής που σκέφτεται θετικές ή τεχνολογικές σπουδές μπορεί να δοκιμάσει πιο στοχευμένη υποστήριξη σε μαθηματικά, φυσική ή πληροφορική. Αντίστοιχα, κάποιος που σκέφτεται γλωσσικές ή θεωρητικές σπουδές μπορεί να δουλέψει πάνω στην έκφραση, την ανάλυση κειμένου ή τις ξένες γλώσσες.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, δεν βελτιώνεται μόνο η επίδοση. Γίνεται πιο ξεκάθαρο αν το αντικείμενο ταιριάζει στον μαθητή ή αν η δυσκολία προέρχεται από κενά που μπορούν να καλυφθούν.

Σχετικά άρθρα

• Αποτελεσματική μελέτη στο πανεπιστήμιο
• Οργάνωση μελέτης για φοιτητές
• Προετοιμασία για την αγορά εργασίας

Πάρτε πιο συνειδητές αποφάσεις

Η επιλογή κατεύθυνσης δεν χρειάζεται να βασίζεται μόνο στο άγχος ή στην πίεση της στιγμής.

Με σωστή καθοδήγηση, καλύτερη κατανόηση των δυνατοτήτων σας και ουσιαστική επαφή με τα αντικείμενα που σας ενδιαφέρουν, μπορείτε να πάρετε πιο συνειδητές και πιο ασφαλείς αποφάσεις.

Στο idietera.gr μπορείτε να βρείτε καθηγητές για ιδιαίτερα μαθήματα και προετοιμασία σε διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, ώστε να ενισχύσετε τις βάσεις σας και να εξερευνήσετε πιο οργανωμένα τις επιλογές σας.

Πηγές

• OECD – Education 
• Eurostat – Education and Employment Statistics