Γιατί πολλά παιδιά δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν σήμερα;

«Δεν συγκεντρώνεται.»

Είναι από τις πιο συχνές φράσεις που ακούν οι γονείς από δασκάλους, καθηγητές ή ακόμη και από το ίδιο το παιδί. Κάθεται να διαβάσει, αλλά σηκώνεται συνέχεια. Ανοίγει το βιβλίο, αλλά το μυαλό του ταξιδεύει. Ξεκινά μια άσκηση και μετά από λίγα λεπτά έχει ήδη κουραστεί.

Το εύκολο συμπέρασμα είναι ότι το παιδί «βαριέται» ή «δεν προσπαθεί αρκετά». Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν σε έναν κόσμο γεμάτο ειδοποιήσεις, γρήγορα βίντεο, συνεχόμενα ερεθίσματα, άγχος και υψηλές απαιτήσεις. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συγκέντρωση δεν είναι αυτονόητη. Είναι δεξιότητα που χρειάζεται καλλιέργεια.

Γιατί η συγκέντρωση είναι πιο δύσκολη σήμερα;

Το διάβασμα απαιτεί υπομονή, σταθερή προσοχή και προσπάθεια χωρίς άμεση ανταμοιβή. Αντίθετα, το κινητό, τα social media και τα σύντομα βίντεο προσφέρουν γρήγορη εναλλαγή, άμεση διέγερση και συνεχή νέα ερεθίσματα.

Έτσι, όταν ένα παιδί περνά από αυτό το περιβάλλον στο σχολικό βιβλίο, η μελέτη μπορεί να του φαίνεται αργή, δύσκολη ή βαρετή.

• Η προσοχή διακόπτεται πιο εύκολα.
• Η υπομονή μειώνεται.
• Η μελέτη φαίνεται πιο κουραστική.
• Το παιδί αναζητά γρήγορη αλλαγή δραστηριότητας.

Σύμφωνα με την American Psychological Association, το στρες και η συνεχής πίεση μπορούν να επηρεάσουν τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη μαθησιακή απόδοση.

Δεν είναι πάντα μαθησιακή δυσκολία

Όταν ένα παιδί δεν συγκεντρώνεται, πολλοί γονείς φοβούνται αμέσως ότι υπάρχει μαθησιακή δυσκολία ή ΔΕΠΥ. Σε κάποιες περιπτώσεις αυτό μπορεί να ισχύει. Όμως δεν είναι πάντα η πρώτη εξήγηση.

Η δυσκολία συγκέντρωσης μπορεί να οφείλεται σε:

• κούραση ή έλλειψη ύπνου,
• άγχος για το σχολείο,
• υπερβολική χρήση οθονών,
• χαμηλή αυτοπεποίθηση,
• έλλειψη οργάνωσης,
• μαθησιακά κενά,
• δυσκολία κατανόησης της ύλης.

Αν η δυσκολία επιμένει και επηρεάζει έντονα την καθημερινότητα του παιδιού, τότε αξίζει να γίνει αξιολόγηση από ειδικό.

Δείτε επίσης το άρθρο δυσκολεύεται το παιδί στο διάβασμα; Πότε πρόκειται για μαθησιακή δυσκολία

Ο ρόλος των social media και των σύντομων βίντεο

Τα παιδιά δεν χρησιμοποιούν απλώς την τεχνολογία. Μεγαλώνουν μέσα σε αυτήν. TikTok, YouTube Shorts, gaming, ειδοποιήσεις και πολλαπλές οθόνες δημιουργούν έναν τρόπο σκέψης που συνηθίζει στο γρήγορο ερέθισμα.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι «η τεχνολογία καταστρέφει τα παιδιά». Το πρόβλημα είναι η έλλειψη ισορροπίας. Όταν ο εγκέφαλος συνηθίζει μόνο στο γρήγορο, δυσκολεύεται περισσότερο με το αργό, το απαιτητικό και το συγκεντρωμένο.

Το άγχος μπλοκάρει τη συγκέντρωση

Ένα παιδί που αγχώνεται συνεχώς για τους βαθμούς, τα λάθη ή την αποτυχία, δεν μπορεί εύκολα να συγκεντρωθεί. Το μυαλό του δεν ασχολείται μόνο με την άσκηση. Ασχολείται ταυτόχρονα με σκέψεις όπως:

• «Κι αν δεν τα καταφέρω;»
• «Κι αν κάνω λάθος;»
• «Κι αν απογοητεύσω τους γονείς μου;»
• «Δεν είμαι καλός σε αυτό.»

Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: άγχος, χαμηλή συγκέντρωση, χαμηλότερη απόδοση, περισσότερο άγχος.

Δείτε περισσότερα στο άγχος στο διάβασμα: πως τα ιδιαίτερα μαθήματα ενισχύουν την αυτοπεποίθηση

Γιατί το διάβασμα φαίνεται βαρετό;

Το διάβασμα δεν δίνει πάντα άμεση ικανοποίηση. Θέλει χρόνο, επανάληψη και προσπάθεια. Για ένα παιδί που έχει συνηθίσει σε γρήγορες εικόνες και άμεση ανταμοιβή, αυτό μπορεί να φαίνεται δύσκολο.

Δεν σημαίνει ότι το παιδί δεν θέλει να μάθει. Σημαίνει ότι χρειάζεται βοήθεια για να χτίσει ξανά αντοχή στη συγκέντρωση.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στην πράξη

Η λύση δεν είναι να κόψουμε τα πάντα ή να γεμίσουμε το παιδί με φωνές. Η λύση είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον που βοηθά τη συγκέντρωση.

• Σταθερή ώρα μελέτης κάθε μέρα.
• Κινητό εκτός δωματίου την ώρα του διαβάσματος.
• Μικρά διαστήματα μελέτης με μικρά διαλείμματα.
• Σαφής στόχος: «κάνουμε αυτές τις 5 ασκήσεις», όχι «διάβασε γενικά».
• Ήρεμο περιβάλλον χωρίς συνεχείς διακοπές.
• Περισσότερη ενθάρρυνση και λιγότερη κριτική.

Η οργάνωση κάνει τεράστια διαφορά. Δείτε οργάνωση στα μαθήματα: πώς βοηθά τα παιδιά 

Πότε χρειάζεται περισσότερη βοήθεια;

Αν η δυσκολία συγκέντρωσης εμφανίζεται καθημερινά, κρατά για μεγάλο διάστημα και επηρεάζει τη σχολική επίδοση, τότε χρειάζεται πιο προσεκτική παρατήρηση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν το παιδί:

• αποφεύγει συστηματικά το διάβασμα,
• χρειάζεται υπερβολικά πολύ χρόνο για απλές εργασίες,
• ξεχνά εύκολα όσα διάβασε,
• έχει έντονο άγχος πριν τη μελέτη,
• χάνει την αυτοπεποίθησή του,
• δείχνει μεγάλη πτώση στην επίδοση.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να χρειάζεται υποστήριξη από εκπαιδευτικό ή ειδικό.

Πώς βοηθούν τα ιδιαίτερα μαθήματα

Τα ιδιαίτερα μαθήματα μπορούν να βοηθήσουν όταν το παιδί χρειάζεται δομή, καθοδήγηση και πιο προσωπικό ρυθμό μάθησης.

Ένας έμπειρος καθηγητής μπορεί:

• να εντοπίσει τα κενά,
• να οργανώσει τη μελέτη,
• να εξηγήσει την ύλη με πιο απλό τρόπο,
• να δώσει μικρούς και ρεαλιστικούς στόχους,
• να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση του παιδιού.

Τα ιδιαίτερα δεν βοηθούν μόνο στο μάθημα. Μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να αποκτήσει καλύτερη σχέση με τη μάθηση.

Δείτε επίσης το 

Η συγκέντρωση χτίζεται βήμα βήμα

Η συγκέντρωση δεν είναι κάτι που ένα παιδί «έχει» ή «δεν έχει». Είναι δεξιότητα που επηρεάζεται από το περιβάλλον, το άγχος, τον ύπνο, την οργάνωση και τις καθημερινές συνήθειες.

Με σωστή καθοδήγηση, ήρεμο πλαίσιο και σταθερά βήματα, πολλά παιδιά μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη συγκέντρωση, την αυτοπεποίθηση και τη σχολική τους απόδοση.

Στο idietera.gr μπορείτε να βρείτε έμπειρους καθηγητές που βοηθούν τα παιδιά να οργανώσουν καλύτερα τη μελέτη τους και να αποκτήσουν μεγαλύτερη σιγουριά στη μάθηση.

Πηγές

• American Psychological Association
• Harvard Center on the Developing Child
• UNICEF Parenting