Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν μία από τις συχνότερες αιτίες σχολικής δυσκολίας σε παιδιά και εφήβους. Συχνά οι γονείς παρατηρούν ότι το παιδί τους δυσκολεύεται στο διάβασμα, αποφεύγει τις σχολικές εργασίες ή παρουσιάζει έντονη απογοήτευση, χωρίς να είναι σαφές αν πρόκειται για παροδική δυσκολία ή για νευροαναπτυξιακή ιδιαιτερότητα που απαιτεί ειδική υποστήριξη.
Η έγκαιρη και σωστή αναγνώριση των μαθησιακών δυσκολιών είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη σχολική πρόοδο, την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη και τη διαμόρφωση θετικής στάσης απέναντι στη μάθηση.
Σε άρθρο του Iatronet.gr, τα ιδιαίτερα μαθήματα μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που ένα παιδί προσεγγίζει τη μάθηση όταν γίνεται σωστά και στοχευμένα.
Τι ορίζουμε ως μαθησιακές δυσκολίες
Σύμφωνα με το Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5), οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες εντάσσονται στο φάσμα των νευροαναπτυξιακών διαταραχών και αφορούν ελλείμματα σε συγκεκριμένες ακαδημαϊκές δεξιότητες, όπως η ανάγνωση, η γραφή/ορθογραφία και τα μαθηματικά.
Κεντρικό χαρακτηριστικό τους είναι ότι εμφανίζονται παρά την επαρκή ή υψηλή νοημοσύνη και παρά την έκθεση του παιδιού σε κατάλληλες εκπαιδευτικές ευκαιρίες. Δεν σχετίζονται με έλλειψη προσπάθειας, τεμπελιά ή αδιαφορία, αλλά με τον τρόπο επεξεργασίας της πληροφορίας από τον εγκέφαλο.
Περισσότερα για τη φύση και τις μορφές των μαθησιακών δυσκολιών μπορείτε να δείτε και στο άρθρο: Μαθησιακές δυσκολίες και ΔΕΠΥ: επιστημονική προσέγγιση και πως βοηθούν τα ιδιαίτερα μαθήματα και Ιδιαίτερα μαθήματα για μαθησιακές δυσκολίες: πότε χρειάζονται και πώς βοηθούν ουσιαστικά.
Ποια σημάδια μπορεί να υποδηλώνουν μαθησιακές δυσκολίες
Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν εκδηλώνονται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα παιδιά. Ωστόσο, η επιστημονική βιβλιογραφία περιγράφει ορισμένα επαναλαμβανόμενα γνωστικά, ακαδημαϊκά και συναισθηματικά μοτίβα, τα οποία αξίζει να λαμβάνονται υπόψη όταν εμφανίζονται με διάρκεια και σταθερότητα.
Δυσκολίες στον γραπτό και προφορικό λόγο
αργός ρυθμός ανάγνωσης ή συχνές παραλείψεις λέξεων
δυσκολία στην κατανόηση κειμένου, παρά την προσπάθεια
πολλά ορθογραφικά λάθη, ακόμη και σε απλές ή γνωστές λέξεις
δυσκολία στη γραπτή οργάνωση σκέψεων και προτάσεων
Δυσκολίες στα μαθηματικά
δυσκολία στην κατανόηση βασικών αριθμητικών εννοιών
σύγχυση σε πράξεις που απαιτούν περισσότερα από ένα βήματα
αδυναμία γενίκευσης κανόνων και εφαρμογής τους σε νέα προβλήματα
Συναισθηματικά και συμπεριφορικά σημάδια
έντονο άγχος ή εκνευρισμός πριν από το διάβασμα
χαμηλή αυτοεκτίμηση και αίσθηση αποτυχίας
αποφυγή σχολικών εργασιών ή καθυστέρηση στην έναρξή τους
εκφράσεις απογοήτευσης, όπως «δεν μπορώ», «δεν τα καταφέρνω», «είμαι χαζός/ή»
Σημαντικό είναι να τονιστεί ότι τα παραπάνω σημάδια αποκτούν διαγνωστική αξία όχι μεμονωμένα, αλλά όταν εμφανίζονται συστηματικά και επηρεάζουν τη σχολική λειτουργικότητα και την ψυχολογία του παιδιού.
Πότε χρειάζεται επιστημονική αξιολόγηση
Όταν οι δυσκολίες επιμένουν και επηρεάζουν τη σχολική λειτουργικότητα, συνιστάται διεπιστημονική αξιολόγηση. Σύμφωνα με το Centers for Disease Control and Prevention (CDC) , η έγκαιρη αναγνώριση μαθησιακών διαταραχών συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση της ακαδημαϊκής πορείας.
Μαθησιακές δυσκολίες και ΔΕΠΥ
Έρευνες του National Institutes of Health (NIH) δείχνουν ότι οι μαθησιακές δυσκολίες συχνά συνυπάρχουν με τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Η συνύπαρξη αυτή μπορεί να επιβαρύνει τη σχολική λειτουργία, καθώς οι δυσκολίες μάθησης συνδυάζονται με προβλήματα συγκέντρωσης, οργάνωσης, αυτορρύθμισης και μνήμης εργασίας.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ένα παιδί μπορεί να παρουσιάζει χαμηλή σχολική επίδοση όχι λόγω έλλειψης ικανοτήτων, αλλά λόγω της αλληλεπίδρασης γνωστικών και εκτελεστικών δυσκολιών. Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία την προσεκτική διαφοροποίηση και τον σχεδιασμό στοχευμένης εκπαιδευτικής παρέμβασης.
Μαθησιακές δυσκολίες ή παροδική σχολική δυσκολία;
Όχι κάθε δυσκολία στη μάθηση αποτελεί μαθησιακή διαταραχή. Η βασική διαφοροποίηση έγκειται στη διάρκεια, τη σταθερότητα και την ένταση των δυσκολιών. Παροδικές σχολικές δυσκολίες μπορεί να εμφανιστούν λόγω αλλαγών στο περιβάλλον, άγχους ή αυξημένων απαιτήσεων και συχνά υποχωρούν με την κατάλληλη υποστήριξη.
Αντίθετα, όταν τα προβλήματα επιμένουν παρά τη συστηματική μελέτη και τη βοήθεια, απαιτείται πιο οργανωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη διερεύνηση.
Η σωστή διάγνωση βασίζεται σε διεπιστημονική αξιολόγηση και όχι σε απλές παρατηρήσεις συμπεριφοράς. Η λανθασμένη ερμηνεία μπορεί να οδηγήσει είτε σε αναποτελεσματική εκπαιδευτική υποστήριξη είτε σε περιττές παρεμβάσεις, με επιπτώσεις στη σχολική πορεία και την αυτοεκτίμηση του παιδιού.
Ο ρόλος των ιδιαίτερων μαθημάτων στην εκπαιδευτική υποστήριξη
Η σύγχρονη εκπαιδευτική πρακτική αναγνωρίζει ότι οι μαθησιακές δυσκολίες δεν αντιμετωπίζονται με αύξηση της πίεσης ή των απαιτήσεων, αλλά με προσαρμογή του τρόπου διδασκαλίας στο γνωστικό προφίλ του μαθητή. Η αποτελεσματική παρέμβαση στοχεύει στη μείωση των εμποδίων στη μάθηση και όχι στην «πειθαρχία» ή την υπερφόρτωση.
Στο πλαίσιο αυτό, τα ιδιαίτερα μαθήματα, όταν βασίζονται σε επιστημονικά τεκμηριωμένη μεθοδολογία, μπορούν να λειτουργήσουν ουσιαστικά υποστηρικτικά, προσφέροντας:
Εξατομικευμένο ρυθμό μάθησης, προσαρμοσμένο στις πραγματικές δυνατότητες και ανάγκες του μαθητή
Δομημένο πλαίσιο με σαφείς και ρεαλιστικούς στόχους, που διευκολύνει την κατανόηση και την οργάνωση της μελέτης
Συνεχή και στοχευμένη ανατροφοδότηση, απαραίτητη για την ενίσχυση των γνωστικών και εκτελεστικών δεξιοτήτων
Μείωση του άγχους και ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, στοιχεία καθοριστικά για τη διατήρηση θετικής σχέσης με τη μάθηση
Ιδιαίτερα σε μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες και ΔΕΠΥ, η σταθερότητα, η δομή και η εξατομίκευση που προσφέρει το ιδιαίτερο μάθημα έχουν συνδεθεί με βελτίωση της συγκέντρωσης και της ακαδημαϊκής επίδοσης.
Μέσα από την πλατφόρμα του idietera.gr, οι γονείς μπορούν να αναζητήσουν εκπαιδευτικούς με εμπειρία στην υποστήριξη μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες και ΔΕΠΥ, επιλέγοντας δια ζώσης ή online διδασκαλία ανάλογα με τις ανάγκες του παιδιού.
Πηγές
- American Psychiatric Association – DSM-5 https://www.psychiatry.org
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Learning Disorders https://www.cdc.gov
- National Institutes of Health (NIH) – Learning Disabilities https://www.nichd.nih.gov
