Γονείς, μαθητές και καθηγητές: πώς χτίζεται σωστή συνεργασία στη σχολική χρονιά

Με τη νέα σχολική χρονιά να ξεκινά, μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί καλούνται να βρουν έναν τρόπο συνεργασίας που να στηρίζει ουσιαστικά τη μάθηση. Ο μαθητής προσπαθεί, ο γονέας στηρίζει και ο καθηγητής καθοδηγεί. Όταν οι ρόλοι αυτοί είναι ξεκάθαροι και λειτουργούν συμπληρωματικά, ο μαθητής μπορεί να προχωρά με μεγαλύτερη σιγουριά και αυτονομία.

Η αποτελεσματική συνεργασία βασίζεται κυρίως στην καλή επικοινωνία και στις σαφείς προσδοκίες. Ο μαθητής χρειάζεται να γνωρίζει τι αναμένεται από τον ίδιο, ο γονέας πότε η υποστήριξή του είναι πραγματικά χρήσιμη και ο καθηγητής πώς θα μεταφέρει με σαφήνεια την πρόοδο, τις δυσκολίες και το επόμενο μαθησιακό βήμα.

Ο μαθητής χρειάζεται ενεργό ρόλο

Η άποψη του ίδιου του μαθητή αποτελεί σημαντικό μέρος της εικόνας. Συχνά μπορεί να αναγνωρίζει πού χάνει τον ειρμό του, ποια σημεία τον δυσκολεύουν ή ποιοι τρόποι μελέτης τον βοηθούν περισσότερο.

Καθώς μεγαλώνει, είναι χρήσιμο να συμμετέχει περισσότερο στις συζητήσεις για τους στόχους, την πρόοδο και τις δυσκολίες του. Με αυτόν τον τρόπο αρχίζει σταδιακά να αναλαμβάνει μεγαλύτερη ευθύνη για τη μαθησιακή του πορεία.

Ο OECD Learning Compass 2030 δίνει ιδιαίτερη σημασία στη λεγόμενη student agency, δηλαδή στην ικανότητα του μαθητή να συμμετέχει ενεργά στη μάθησή του, να θέτει στόχους και να αναστοχάζεται πάνω στην πρόοδό του. Παράλληλα, αναφέρεται στην έννοια της co-agency, δηλαδή στη συνεργασία του μαθητή με εκπαιδευτικούς, γονείς και άλλους ανθρώπους του περιβάλλοντός του.

Ο ρόλος του γονέα αλλάζει καθώς μεγαλώνει ο μαθητής

Η γονική υποστήριξη παραμένει σημαντική σε όλη τη σχολική πορεία, όμως η μορφή της αλλάζει ανάλογα με την ηλικία και τον βαθμό αυτονομίας του μαθητή.

Στις μικρότερες τάξεις μπορεί να χρειάζεται περισσότερη πρακτική καθοδήγηση στην οργάνωση της καθημερινής μελέτης. Καθώς ο μαθητής μεγαλώνει, η άμεση βοήθεια μπορεί σταδιακά να δίνει περισσότερο χώρο στην εμπιστοσύνη, στη συζήτηση και στην παρακολούθηση της συνολικής πορείας.

Η Education Endowment Foundation, στον οδηγό της για τη συνεργασία σχολείου και οικογένειας, επισημαίνει τη σημασία της γονικής συμμετοχής όταν αυτή συνδέεται ουσιαστικά με τη μάθηση του παιδιού.

Στην πράξη, ένας γονέας μπορεί να βοηθά όταν:

• διατηρεί μια συνολική εικόνα της προόδου και όχι μόνο των βαθμών,
• ακούει πώς αντιλαμβάνεται ο μαθητής τις δυσκολίες του,
• βοηθά στην οργάνωση όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη,
• επικοινωνεί με τον εκπαιδευτικό όταν υπάρχει συγκεκριμένο ζήτημα,
• δίνει περισσότερο χώρο στον μαθητή όταν μπορεί πλέον να αναλάβει κάτι μόνος του.

Στόχος είναι η υποστήριξη να βοηθά σταδιακά τον μαθητή να λειτουργεί με μεγαλύτερη αυτονομία, χωρίς να μετατρέπεται σε συνεχή έλεγχο.

Η ανατροφοδότηση του καθηγητή χρειάζεται να δείχνει το επόμενο βήμα

Ένας βαθμός δίνει πληροφορία για μια συγκεκριμένη επίδοση, αλλά από μόνος του δύσκολα εξηγεί τι έχει ήδη κατακτηθεί και τι χρειάζεται να βελτιωθεί στη συνέχεια.

Το ίδιο ισχύει για γενικές παρατηρήσεις όπως «χρειάζεται περισσότερο διάβασμα» ή «πρέπει να προσπαθήσει περισσότερο». Πιο χρήσιμη είναι η ανατροφοδότηση που εντοπίζει το συγκεκριμένο σημείο της δυσκολίας.

Για παράδειγμα, ένας μαθητής μπορεί να κατανοεί έναν κανόνα αλλά να δυσκολεύεται να αναγνωρίσει πότε πρέπει να τον εφαρμόσει σε μια διαφορετική άσκηση. Μπορεί επίσης να γνωρίζει το περιεχόμενο, αλλά να χρειάζεται περισσότερη δουλειά στην οργάνωση μιας γραπτής απάντησης.

Ο οδηγός της Education Endowment Foundation για το feedback τονίζει ότι η αποτελεσματική ανατροφοδότηση χρειάζεται να συνδέεται με σαφείς μαθησιακούς στόχους και να βοηθά τον μαθητή να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο της μάθησης.

Τι χρειάζεται να ανταλλάσσουν γονέας και καθηγητής

Ο καθηγητής βλέπει πώς ανταποκρίνεται ο μαθητής μέσα στο μάθημα, ενώ ο γονέας έχει εικόνα της μελέτης στο σπίτι. Όταν αυτές οι πληροφορίες συνδυάζονται, μπορούν να δώσουν πιο ολοκληρωμένη εικόνα της προόδου και των δυσκολιών του μαθητή.

Τι είναι χρήσιμο να γνωρίζει ο γονέας

• Τι έχει ήδη κατακτήσει ο μαθητής.
• Πού βρίσκεται η βασική δυσκολία.
• Τι δουλεύεται αυτή την περίοδο.
• Ποιο είναι το επόμενο βήμα.

Μια τέτοια ενημέρωση βοηθά τον γονέα να κατανοεί την πορεία του μαθητή χωρίς να χρειάζεται να παρακολουθεί κάθε λεπτομέρεια της καθημερινής μελέτης.

Τι είναι χρήσιμο να γνωρίζει ο καθηγητής από την οικογένεια

Χρήσιμες είναι πληροφορίες που δεν είναι πάντα εμφανείς μέσα στο μάθημα, όπως όταν ο μαθητής:

• χρειάζεται πολύ περισσότερο χρόνο για μια συγκεκριμένη εργασία,
• αποφεύγει συστηματικά ένα μάθημα,
• αναφέρει ότι δεν κατανοεί μια συγκεκριμένη ενότητα,
• παρουσιάζει αισθητή διαφορά ανάμεσα στην προετοιμασία και στην επίδοσή του.

Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να συμπληρώσουν όσα παρατηρεί ο εκπαιδευτικός και να βοηθήσουν στον πιο ακριβή εντοπισμό της ανάγκης.

Ο μαθητής χρειάζεται να μάθει να παρακολουθεί τη δική του πρόοδο

Ένα σημαντικό βήμα προς μεγαλύτερη μαθησιακή αυτονομία είναι ο μαθητής να μπορεί να παρατηρεί ο ίδιος πώς προχωρά: τι έχει κατανοήσει, πού δυσκολεύεται και ποια στρατηγική τον βοηθά περισσότερο.

Αυτή η ικανότητα συνδέεται με τη μεταγνώση και την αυτορρυθμιζόμενη μάθηση. Η Education Endowment Foundation δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε στρατηγικές μέσα από τις οποίες οι μαθητές σχεδιάζουν, παρακολουθούν και αξιολογούν τη μαθησιακή τους διαδικασία.

Ένα απλό μοντέλο όταν ο μαθητής «κολλάει»

1. Διαβάζω ξανά τι μου ζητείται.
2. Εντοπίζω σε ποιο σημείο σταματώ.
3. Σκέφτομαι τι γνωρίζω ήδη που μπορεί να βοηθήσει.
4. Δοκιμάζω μια διαφορετική προσέγγιση.
5. Αν χρειάζομαι βοήθεια, εξηγώ συγκεκριμένα πού δυσκολεύτηκα.

Ο στόχος είναι η βοήθεια που λαμβάνει ο μαθητής να τον βοηθά σταδιακά να συνεχίζει με μεγαλύτερη αυτονομία.

Η πρόοδος είναι περισσότερα από έναν βαθμό

Οι βαθμοί έχουν τη θέση τους στη σχολική αξιολόγηση, αλλά δεν αποτυπώνουν κάθε μορφή προόδου.

Ένας μαθητής μπορεί να προοδεύει όταν:

• κάνει λιγότερα επαναλαμβανόμενα λάθη,
• χρειάζεται λιγότερη καθοδήγηση για μια άσκηση,
• μπορεί να εξηγήσει τη λύση και όχι μόνο να δώσει το αποτέλεσμα,
• διατυπώνει καλύτερες ερωτήσεις,
• αναγνωρίζει μόνος του ένα λάθος,
• εφαρμόζει μια γνώση σε διαφορετικό πρόβλημα,
• αναλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος της προετοιμασίας του.

Αυτές οι αλλαγές δείχνουν ότι αναπτύσσεται η ικανότητα του μαθητή και όχι μόνο η επίδοσή του σε μία συγκεκριμένη στιγμή.

Τι αλλάζει όταν υπάρχει ιδιαίτερο μάθημα

Στο ιδιαίτερο μάθημα η συνεργασία ανάμεσα σε μαθητή, γονέα και καθηγητή γίνεται πιο άμεση και η διδασκαλία μπορεί να προσαρμόζεται πιο συγκεκριμένα στις ανάγκες του μαθητή.

Από την αρχή είναι χρήσιμο να υπάρχει σαφής εικόνα για τον λόγο της συνεργασίας: ένα μαθησιακό κενό, δυσκολία στην κατανόηση ή στην εφαρμογή, προετοιμασία για εξετάσεις ή ανάγκη για πιο συστηματική εξάσκηση.

Ο καθηγητής χρειάζεται να γνωρίζει τον βασικό στόχο και πώς θα παρακολουθείται η πρόοδος. Ο γονέας χρειάζεται μια καθαρή εικόνα της πορείας, χωρίς να γίνεται ενδιάμεσος σε κάθε λεπτομέρεια, ενώ ο μαθητής παραμένει ενεργό μέρος της διαδικασίας και αναλαμβάνει σταδιακά μεγαλύτερη ευθύνη για τη μάθησή του.

Έτσι, το ιδιαίτερο μάθημα μπορεί να επικεντρώνεται στο σημείο όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη και να εξελίσσεται μαζί με την πρόοδο και τους στόχους του μαθητή.

Τι αλλάζει όταν υπάρχει ιδιαίτερο μάθημα

Στο ιδιαίτερο μάθημα η συνεργασία ανάμεσα σε μαθητή, γονέα και καθηγητή γίνεται πιο άμεση και η διδασκαλία μπορεί να προσαρμόζεται πιο συγκεκριμένα στις ανάγκες του μαθητή.

Από την αρχή είναι χρήσιμο να υπάρχει σαφής εικόνα για τον λόγο της συνεργασίας: ένα μαθησιακό κενό, δυσκολία στην κατανόηση ή στην εφαρμογή, προετοιμασία για εξετάσεις ή ανάγκη για πιο συστηματική εξάσκηση.

Ο καθηγητής χρειάζεται να γνωρίζει τον βασικό στόχο και πώς θα παρακολουθείται η πρόοδος. Ο γονέας χρειάζεται μια καθαρή εικόνα της πορείας, χωρίς να γίνεται ενδιάμεσος σε κάθε λεπτομέρεια, ενώ ο μαθητής παραμένει ενεργό μέρος της διαδικασίας και αναλαμβάνει σταδιακά μεγαλύτερη ευθύνη για τη μάθησή του.

Έτσι, το ιδιαίτερο μάθημα μπορεί να επικεντρώνεται στο σημείο όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη και να εξελίσσεται μαζί με την πρόοδο και τους στόχους του μαθητή.

Μια καλή σχολική χρονιά είναι κοινή προσπάθεια με διαφορετικούς ρόλους

Μαθητής, γονέας και καθηγητής έχουν κοινό στόχο, αλλά διαφορετικό ρόλο. Ο εκπαιδευτικός διδάσκει, παρατηρεί και δίνει ανατροφοδότηση. Ο γονέας προσφέρει στήριξη και σταθερότητα. Ο μαθητής συμμετέχει ενεργά, προσπαθεί και αναλαμβάνει σταδιακά μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική του πορεία.

Όταν οι ρόλοι είναι καθαροί, η συνεργασία γίνεται πιο ουσιαστική. Η προσοχή μετακινείται από την απλή αξιολόγηση του αποτελέσματος στην κατανόηση του τι έχει κατακτηθεί, τι χρειάζεται ακόμη δουλειά και ποιο είναι το επόμενο βήμα.

Από το idietera.gr, ευχόμαστε μια σχολική χρονιά όπου οι μαθητές εξελίσσονται με μεγαλύτερη αυτονομία, οι γονείς στηρίζουν με εμπιστοσύνη και οι εκπαιδευτικοί καθοδηγούν ουσιαστικά τη μαθησιακή πορεία.

Βρείτε τον κατάλληλο καθηγητή στο idietera.gr

Όταν υπάρχει συγκεκριμένη ανάγκη για πρόσθετη υποστήριξη, στο idietera.gr μπορείτε να αναζητήσετε καθηγητές για σχολικά μαθήματα, ξένες γλώσσες, πανεπιστημιακά μαθήματα και πολλά ακόμη αντικείμενα, online ή δια ζώσης.

Η σωστή επιλογή ξεκινά από μια καθαρή εικόνα της ανάγκης: ποιο είναι το σημείο δυσκολίας, ποιος είναι ο στόχος και τι είδους υποστήριξη μπορεί πραγματικά να βοηθήσει τον μαθητή να προχωρήσει.

Σχετικά άρθρα

• Πώς να διαλέξετε καθηγητή για ιδιαίτερα μαθήματα χωρίς βιασύνη
• Γιατί το παιδί δεν θέλει να διαβάσει; Αιτίες και πρακτικές λύσεις
• Πώς να συγκεντρώνεται ένα παιδί στο διάβασμα: πρακτικές λύσεις για γονείς
• Πώς να διαβάζεις σωστά στο Λύκειο: οργάνωση μελέτης για καλύτερους βαθμούς

Πηγές

• OECD – Learning Compass 2030
• Education Endowment Foundation – Working with Parents to Support Children's Learning
• Education Endowment Foundation – Metacognition and Self-Regulated Learning
• Education Endowment Foundation – Teacher Feedback to Improve Pupil Learning