Γιατί πολλά παιδιά σταματούν να προσπαθούν στο σχολείο

Πολλοί μαθητές δεν σταματούν να προσπαθούν επειδή είναι αδύναμοι, αδιάφοροι ή επειδή «δεν μπορούν». Συχνά σταματούν όταν αρχίζουν να πιστεύουν ότι, όσο κι αν προσπαθήσουν, το αποτέλεσμα δεν θα αλλάξει.

Πίσω από τη χαμηλή σχολική απόδοση μπορεί να υπάρχουν άγχος, πίεση, απογοήτευση, χαμένη αυτοπεποίθηση, μαθησιακά κενά και φόβος αποτυχίας. Όταν αυτά συσσωρεύονται για μεγάλο διάστημα, ο μαθητής μπορεί να απομακρυνθεί σταδιακά από τη μαθησιακή διαδικασία.

Και τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι βαθμοί. 

Η πίεση ξεκινά πολλές φορές πολύ νωρίς

Πολλά παιδιά μεγαλώνουν με την αίσθηση ότι πρέπει συνεχώς να αποδίδουν καλύτερα. Διαγωνίσματα, εξετάσεις, συγκρίσεις με άλλους μαθητές και υψηλές προσδοκίες δημιουργούν έντονη πίεση ακόμη και σε μαθητές που προσπαθούν πραγματικά.

Όταν ένας μαθητής νιώθει ότι κρίνεται συνεχώς από την επίδοσή του, μπορεί να αρχίσει να συνδέει το σχολείο όχι με μάθηση και εξέλιξη, αλλά με άγχος, φόβο και αποτυχία.

Σε αυτή την περίπτωση, το «διάβασε περισσότερο» δεν είναι πάντα η σωστή απάντηση. Μερικές φορές το παιδί δεν χρειάζεται περισσότερη πίεση. Χρειάζεται να νιώσει ξανά ότι μπορεί να τα καταφέρει.

Η χαμένη αυτοπεποίθηση επηρεάζει περισσότερο απ’ όσο φαίνεται

Ένας μαθητής που έχει χάσει την αυτοπεποίθησή του μπορεί να σταματήσει να συμμετέχει, να αποφεύγει τις ερωτήσεις, να φοβάται να κάνει λάθος ή να λέει συχνά «δεν το έχω», «δεν είμαι καλός σε αυτό», «δεν μπορώ».

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν ενδιαφέρεται. Πολύ συχνά σημαίνει ότι έχει απογοητευτεί.

Η αυτοπεποίθηση στη μάθηση είναι σημαντική, γιατί βοηθά τον μαθητή να δοκιμάσει, να κάνει ερωτήσεις, να δεχτεί το λάθος και να συνεχίσει. Όταν όμως ένας μαθητής νιώθει ότι δεν είναι ικανός, μπορεί να αποφεύγει την προσπάθεια για να προστατευτεί από μια ακόμη αποτυχία.

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση μπορεί να εμφανιστεί όταν:

• υπάρχουν συνεχόμενοι χαμηλοί βαθμοί,
• έχουν δημιουργηθεί μαθησιακά κενά,
• ο μαθητής φοβάται να κάνει λάθος,
• υπάρχει συνεχής σύγκριση με άλλους μαθητές,
• η προσπάθεια δεν αναγνωρίζεται,
• το παιδί νιώθει ότι δεν προλαβαίνει τον ρυθμό της τάξης.

Με τον καιρό, ο μαθητής μπορεί να σταματήσει να προσπαθεί όχι επειδή δεν θέλει, αλλά επειδή έχει πειστεί ότι η προσπάθεια δεν έχει νόημα.

Σύμφωνα με την American Psychological Association , η ψυχολογική υποστήριξη και το θετικό περιβάλλον μάθησης επηρεάζουν σημαντικά τόσο την αυτοπεποίθηση όσο και τη σχολική απόδοση των μαθητών.

Τα μαθησιακά κενά συσσωρεύονται εύκολα

Ένας από τους πιο συχνούς λόγους που ένας μαθητής χάνει το ενδιαφέρον του είναι τα μαθησιακά κενά. Όταν ένα παιδί δεν έχει κατανοήσει βασικές έννοιες και συνεχίζει να προχωρά σε πιο δύσκολη ύλη, η δυσκολία μεγαλώνει.

Αυτό συμβαίνει συχνά σε μαθήματα όπως:

• Μαθηματικά,
• Φυσική,
• Χημεία,
• Αρχαία Ελληνικά,
• Έκθεση,
• Αγγλικά και άλλες ξένες γλώσσες.

Στην αρχή το παιδί μπορεί απλώς να δυσκολεύεται σε ένα κεφάλαιο. Αν όμως το κενό δεν καλυφθεί, η επόμενη ενότητα γίνεται ακόμη πιο δύσκολη. Κάποια στιγμή ο μαθητής νιώθει ότι έχει μείνει τόσο πίσω, που δεν μπορεί πλέον να ακολουθήσει.

Τότε η απογοήτευση γίνεται μεγαλύτερη από τη διάθεση για προσπάθεια.

Δεν μαθαίνουν όλα τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο

Στο σχολείο, ο καθηγητής χρειάζεται να ακολουθήσει έναν κοινό ρυθμό για ολόκληρη την τάξη. Όμως κάθε μαθητής έχει διαφορετικές ανάγκες, διαφορετικό τρόπο κατανόησης και διαφορετικό χρόνο αφομοίωσης.

Κάποιοι μαθητές χρειάζονται περισσότερες επαναλήψεις. Άλλοι χρειάζονται πιο απλές εξηγήσεις, παραδείγματα, οπτική προσέγγιση, καλύτερη οργάνωση ή περισσότερη ενθάρρυνση.

Αν ο μαθητής δεν βρει τον τρόπο που του ταιριάζει, μπορεί να αρχίσει να πιστεύει ότι το πρόβλημα είναι ο ίδιος. Στην πραγματικότητα, πολλές φορές το πρόβλημα δεν είναι η ικανότητα του παιδιού, αλλά η προσέγγιση που δεν έχει προσαρμοστεί στις ανάγκες του.

Η συνεχής πίεση δεν οδηγεί πάντα σε καλύτερα αποτελέσματα

Πολλοί μαθητές ακούν συχνά φράσεις όπως:

• «διάβασε περισσότερο»,
• «πρέπει να γράψεις καλύτερα»,
• «οι άλλοι γιατί τα καταφέρνουν;»,
• «αν προσπαθούσες, θα μπορούσες».

Αν και αυτές οι φράσεις μπορεί να λέγονται από αγωνία, δεν βοηθούν πάντα. Για έναν μαθητή που ήδη νιώθει απογοητευμένος, η συνεχής πίεση μπορεί να αυξήσει το άγχος και να μειώσει ακόμη περισσότερο τη διάθεση για προσπάθεια.

Οι μαθητές χρειάζονται όρια, συνέπεια και πρόγραμμα. Χρειάζονται όμως και ασφάλεια, υποστήριξη και την αίσθηση ότι ένα λάθος δεν σημαίνει αποτυχία.

Η σωστή καθοδήγηση μπορεί να αλλάξει πολλά

Πολλές φορές ένας μαθητής δεν χρειάζεται να ακούσει ξανά ότι πρέπει να προσπαθήσει. Το ξέρει ήδη. Αυτό που χρειάζεται είναι να καταλάβει πώς να προσπαθήσει σωστά.

Η σωστή καθοδήγηση μπορεί να βοηθήσει τον μαθητή:

• να καλύψει μαθησιακά κενά,
• να οργανώσει καλύτερα τη μελέτη του,
• να κατανοήσει την ύλη βήμα-βήμα,
• να μειώσει το άγχος του,
• να αποκτήσει σταθερό πρόγραμμα,
• να ξαναχτίσει την αυτοπεποίθησή του.

Σύμφωνα με το Education Endowment Foundation – Effective Tutoring , η εξατομικευμένη και συστηματική υποστήριξη μπορεί να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο στη μαθησιακή πρόοδο.

Τα ιδιαίτερα μαθήματα δεν βοηθούν μόνο στους βαθμούς

Η πρόοδος ενός μαθητή δεν φαίνεται πάντα πρώτα στους βαθμούς. Πολλές φορές η πραγματική αλλαγή ξεκινά νωρίτερα.

Ένας μαθητής αρχίζει να:

• καταλαβαίνει καλύτερα το μάθημα,
• κάνει περισσότερες ερωτήσεις,
• φοβάται λιγότερο το λάθος,
• οργανώνεται καλύτερα,
• συμμετέχει περισσότερο,
• πιστεύει ξανά στις δυνατότητές του.

Αυτές οι αλλαγές είναι πολύ σημαντικές. Γιατί όταν ένας μαθητής ξαναβρεί την αυτοπεποίθησή του, η προσπάθεια γίνεται πιο σταθερή και η πρόοδος πιο πιθανή.

Ένας καλός καθηγητής δεν περιορίζεται στο να «παραδώσει την ύλη». Βοηθά τον μαθητή να καταλάβει πού δυσκολεύεται, να οργανώσει τη σκέψη του, να δουλέψει με πρόγραμμα και να νιώσει ότι μπορεί να προχωρήσει βήμα-βήμα.

Η Institute of Education Sciences αναφέρει ότι η ποιοτική και οργανωμένη υποστήριξη μπορεί να επιταχύνει σημαντικά τη μάθηση και την πρόοδο των μαθητών.

Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή

Αν ένας μαθητής δυσκολεύεται για μεγάλο διάστημα, έχει έντονο άγχος, αποφεύγει συστηματικά το σχολείο ή δείχνει μεγάλη αλλαγή στη διάθεση και τη συμπεριφορά του, οι γονείς καλό είναι να το δουν πιο προσεκτικά.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται συζήτηση με το σχολείο, αξιολόγηση από ειδικό ή υποστήριξη πέρα από το μαθησιακό κομμάτι.

Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεται κάθε δυσκολία ως τεμπελιά. Πίσω από την άρνηση, την αδιαφορία ή τη χαμηλή απόδοση μπορεί να υπάρχει ένα παιδί που έχει κουραστεί να αποτυγχάνει.

Κανένα παιδί δεν πρέπει να νιώθει ότι “δεν μπορεί”

Η σχολική πορεία ενός μαθητή δεν καθορίζεται από ένα διαγώνισμα, έναν χαμηλό βαθμό ή μια δύσκολη περίοδο. Με σωστή καθοδήγηση, υποστήριξη και σταθερότητα, πολλά παιδιά μπορούν να ξαναβρούν το ενδιαφέρον τους για τη μάθηση.

Το ζητούμενο δεν είναι να μην υπάρξουν δυσκολίες. Δυσκολίες θα υπάρξουν. Το σημαντικό είναι ο μαθητής να μη μείνει μόνος μέσα σε αυτές και να μη σταματήσει να πιστεύει ότι μπορεί να προχωρήσει.

Σχετικά άρθρα

• Γιατί ένας καλός μαθητής μπορεί να χρειάζεται ιδιαίτερα μαθήματα
• Ζητάτε καθηγητή για ιδιαίτερα μαθήματα; Πως να βρείτε τον κατάλληλο
• Τα 10 ιδιαίτερα μαθήματα με τη μεγαλύτερη ζήτηση

Πώς βοηθά το idietera.gr

Στο idietera.gr μπορείτε να βρείτε ιδιαίτερα μαθήματα ανά μάθημα, επίπεδο και ανάγκες μαθητή.

Μέσα από τα προφίλ εκπαιδευτικών μπορείτε να συγκρίνετε εμπειρία, τρόπο διδασκαλίας και διαθεσιμότητα, ώστε να βρείτε πιο εύκολα τον κατάλληλο καθηγητή.

Βρείτε καθηγητή στο idietera.gr και δώστε στο παιδί την υποστήριξη που χρειάζεται για να προχωρήσει με περισσότερη σιγουριά.

Πηγές

• Education Endowment Foundation – Effective Tutoring 
• Institute of Education Sciences – High-Quality Tutoring 
• American Psychological Association – Family-School Partnerships