Δύσκολο πανεπιστημιακό μάθημα: όταν οι σημειώσεις δεν αρκούν

Μια σελίδα σημειώσεων μπορεί να είναι γεμάτη τύπους, ορισμούς και βήματα, αλλά να αφήνει ένα βασικό ερώτημα: πώς συνδέονται όλα αυτά μεταξύ τους;

Αυτό συμβαίνει συχνά στα απαιτητικά πανεπιστημιακά μαθήματα. Οι σημειώσεις καταγράφουν όσα παρουσιάστηκαν στη διάλεξη, αλλά δεν περιλαμβάνουν πάντα όλες τις ενδιάμεσες εξηγήσεις. Μια έννοια μπορεί επίσης να βασίζεται σε γνώσεις προηγούμενου κεφαλαίου ή μαθήματος που θεωρούνται ήδη γνωστές.

Όταν η ίδια σελίδα διαβάζεται ξανά και ξανά χωρίς να ξεκαθαρίζει, η δυσκολία μπορεί να βρίσκεται σε ένα κενό γνώσης, σε μια σύνδεση που λείπει ή στο πέρασμα από τη θεωρία στην εφαρμογή.

Πού ακριβώς χάνεται η κατανόηση;

Το «δεν καταλαβαίνω το μάθημα» περιγράφει μια γενική αίσθηση. Συνήθως όμως η δυσκολία αρχίζει σε ένα πολύ πιο συγκεκριμένο σημείο: έναν όρο, έναν συμβολισμό, μια σχέση ή ένα βήμα που δεν είναι ακόμη σαφές.

Το εμπόδιο μπορεί να βρίσκεται σε διαφορετικό επίπεδο:

• Ένας βασικός όρος ή συμβολισμός δεν είναι ξεκάθαρος.
• Λείπει μια προαπαιτούμενη έννοια από προηγούμενο κεφάλαιο ή μάθημα.
• Τα επιμέρους βήματα είναι κατανοητά, αλλά όχι η σύνδεσή τους.
• Η θεωρία είναι σαφής, αλλά η εφαρμογή της σε άσκηση παραμένει δύσκολη.

Το Eberly Center του Carnegie Mellon University επισημαίνει ότι η προηγούμενη γνώση επηρεάζει άμεσα τη νέα μάθηση και ότι οι σύνθετες δεξιότητες βασίζονται στην κατάκτηση μικρότερων επιμέρους στοιχείων.

Οι σημειώσεις είναι συχνά ο χάρτης, όχι ολόκληρη η εξήγηση

Οι διαφάνειες και οι προσωπικές σημειώσεις δείχνουν τη δομή του μαθήματος και όσα τόνισε ο διδάσκων. Δεν έχουν όμως πάντα σχεδιαστεί ώστε να λειτουργούν ως πλήρες διδακτικό υλικό χωρίς τη διάλεξη που τις συνόδευε.

Έτσι, ένας ορισμός μπορεί να εμφανίζεται χωρίς πολλά παραδείγματα ή ένας τύπος να ακολουθείται αμέσως από την εφαρμογή του. Το ενδιάμεσο «γιατί» μπορεί να υπάρχει αναλυτικότερα στο σύγγραμμα ή σε άλλο υλικό του μαθήματος.

Το Learning Strategies Center του Cornell University παρουσιάζει ενεργητικές προσεγγίσεις στη μελέτη συγγραμμάτων, με έμφαση στη δομή του κειμένου, στα βασικά ερωτήματα και στην επεξεργασία του περιεχομένου πέρα από την απλή ανάγνωση.

Δεν χρειάζεται μεγάλος αριθμός διαφορετικών πηγών για κάθε δυσκολία. Συχνά μεγαλύτερη αξία έχει μία πληρέστερη εξήγηση που συμπληρώνει ακριβώς το βήμα που λείπει.

Το λυμένο παράδειγμα αποκαλύπτει αν έχει γίνει κατανοητό και το «γιατί»

Στα μαθήματα με ασκήσεις υπάρχει ένα γνώριμο φαινόμενο: μια λύση φαίνεται απολύτως λογική όσο βρίσκεται μπροστά μας, αλλά ένα παρόμοιο πρόβλημα μοιάζει ξανά δύσκολο όταν πρέπει να λυθεί από την αρχή.

Η ουσιαστική κατανόηση βρίσκεται πίσω από τα βήματα της λύσης:

• γιατί επιλέχθηκε η συγκεκριμένη μέθοδος,
• ποια πληροφορία του προβλήματος οδήγησε σε αυτήν,
• ποια προηγούμενη έννοια χρησιμοποιείται,
• τι θα άλλαζε αν άλλαζαν τα δεδομένα.

Όταν αυτά είναι σαφή, η μέθοδος αρχίζει να μεταφέρεται και σε διαφορετικές ασκήσεις. Το Carnegie Mellon επισημαίνει επίσης ότι η κατάκτηση σύνθετων δεξιοτήτων απαιτεί τόσο εξάσκηση στα επιμέρους στοιχεία όσο και δυνατότητα συνδυασμού και εφαρμογής τους.

Μια συγκεκριμένη απορία είναι πιο χρήσιμη από το «δεν καταλαβαίνω»

Το γενικό:

«Δεν καταλαβαίνω το κεφάλαιο.»

μπορεί να γίνει πολύ πιο συγκεκριμένο:

«Μέχρι αυτό το βήμα η λύση είναι σαφής, αλλά δεν είναι ξεκάθαρο γιατί στη συνέχεια χρησιμοποιείται αυτή η μέθοδος.»

Στη δεύτερη περίπτωση, το σημείο της δυσκολίας είναι ήδη ορατό και μπορεί να πάρει πολύ πιο συγκεκριμένη απάντηση από τον διδάσκοντα, έναν βοηθό, έναν συμφοιτητή ή έναν καθηγητή.

Το Academic Resource Center του Duke University αναφέρει ότι οι ώρες συνεργασίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για απορίες γύρω από το περιεχόμενο, τις ασκήσεις και τα αναγνώσματα, αλλά και για μια διαφορετική εξήγηση ενός δύσκολου σημείου.

Πότε έχει αξία η εξατομικευμένη βοήθεια;

Μερικές δυσκολίες λύνονται μόλις βρεθεί η κατάλληλη εξήγηση. Σε άλλα μαθήματα, όμως, τα ίδια εμπόδια εμφανίζονται ξανά επειδή έχουν συσσωρευτεί κενά από προηγούμενες έννοιες.

Η εξατομικευμένη βοήθεια μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν:

• δεν είναι σαφές από πού ξεκινά το κενό,
• λείπουν συγκεκριμένες προαπαιτούμενες γνώσεις,
• οι λυμένες ασκήσεις φαίνονται κατανοητές αλλά η ανεξάρτητη λύση δυσκολεύει,
• το πρόβλημα βρίσκεται στον τρόπο προσέγγισης και όχι μόνο στο τελικό αποτέλεσμα.

Το Academic Skills Center του Dartmouth College περιλαμβάνει ανάμεσα στους ακαδημαϊκούς πόρους τις ώρες συνεργασίας με διδάσκοντες, το tutoring και άλλες μορφές υποστήριξης της μάθησης.

Σε ένα ιδιαίτερο πανεπιστημιακού μαθήματος, η μεγαλύτερη αξία βρίσκεται στον εντοπισμό του συγκεκριμένου σημείου που εμποδίζει την πρόοδο και στην εξάσκηση πάνω σε αυτό.

Στο idietera.gr υπάρχουν καθηγητές για πανεπιστημιακά μαθήματα σε διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα.

Από το «δεν βγάζει νόημα» σε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα

Ένα δύσκολο πανεπιστημιακό μάθημα φαίνεται πολύ μεγαλύτερο όσο η δυσκολία παραμένει αόριστη.

Όταν όμως γίνει σαφές αν λείπει μια προαπαιτούμενη έννοια, μια ενδιάμεση εξήγηση ή η σύνδεση της θεωρίας με την εφαρμογή, το πρόβλημα αποκτά όρια.

Τότε το μάθημα δεν είναι πια ένα ενιαίο «δεν το καταλαβαίνω», αλλά μια σειρά από συγκεκριμένα σημεία που μπορούν να ξεκαθαρίσουν ένα-ένα.

Δείτε ακόμη

• Αποτελεσματική μελέτη στο πανεπιστήμιο: στρατηγικές που μειώνουν το άγχος και αυξάνουν τις επιδόσεις
• Οργάνωση μελέτης στο πανεπιστήμιο: πρόγραμμα, σύστημα και στρατηγική
• Πώς να περάσετε την εξεταστική: αποτελεσματικές στρατηγικές μελέτης για φοιτητές
• Τι αλλάζει πραγματικά από το σχολείο στο πανεπιστήμιο

Πηγές

• Carnegie Mellon University, Eberly Center – Learning Principles
• Cornell University, Learning Strategies Center – Textbook Reading Systems
• Duke University, Academic Resource Center – Reasons to Attend Office Hours
• Dartmouth College, Academic Skills Center – Campus Resources