Ιδιαίτερα μαθήματα για μαθησιακές δυσκολίες: πότε χρειάζονται και πώς βοηθούν

Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν σημαίνουν ότι ένα παιδί δεν είναι έξυπνο ή ότι δεν προσπαθεί αρκετά. Συχνά σημαίνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνει, διαβάζει, γράφει, οργανώνεται ή συγκεντρώνεται χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.

Πολλά παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες κουράζονται περισσότερο από τους συμμαθητές τους, κάνουν λάθη που επαναλαμβάνονται, απογοητεύονται εύκολα και σταδιακά χάνουν την αυτοπεποίθησή τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα ιδιαίτερα μαθήματα για μαθησιακές δυσκολίες μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά, αρκεί να γίνονται με σωστή παιδαγωγική προσέγγιση και όχι σαν απλό «περισσότερο διάβασμα».

Ο στόχος δεν είναι να πιεστεί το παιδί να αποδώσει με τον ίδιο τρόπο όπως όλα τα παιδιά. Ο στόχος είναι να βρει έναν τρόπο μάθησης που ταιριάζει στις ανάγκες του, να καλύψει κενά, να οργανώσει τη μελέτη του και να ξαναχτίσει εμπιστοσύνη στις δυνατότητές του.

Τι είναι οι μαθησιακές δυσκολίες;

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι δυσκολίες που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί αποκτά, οργανώνει και χρησιμοποιεί γνώσεις. Μπορεί να εμφανίζονται στην ανάγνωση, στη γραφή, στην ορθογραφία, στα μαθηματικά, στη συγκέντρωση ή στην οργάνωση της μελέτης.

Συχνά συνδέονται με δυσκολίες όπως:

• δυσλεξία, δηλαδή δυσκολία στην ανάγνωση και στην επεξεργασία του γραπτού λόγου,
• δυσορθογραφία, δηλαδή επίμονες δυσκολίες στην ορθογραφία,
• δυσγραφία, δηλαδή δυσκολίες στη γραφή και στη γραπτή έκφραση,
• δυσαριθμησία, δηλαδή δυσκολίες στην κατανόηση αριθμών και μαθηματικών εννοιών,
• δυσκολίες συγκέντρωσης και οργάνωσης,
• χαμηλή αυτοπεποίθηση λόγω επαναλαμβανόμενων αποτυχιών.

Σύμφωνα με το National Institute of Child Health and Human Development, οι μαθησιακές δυσκολίες επηρεάζουν βασικές δεξιότητες όπως η ανάγνωση, η γραφή και τα μαθηματικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το παιδί έχει χαμηλή νοημοσύνη.

Πότε χρειάζονται ιδιαίτερα μαθήματα για μαθησιακές δυσκολίες;

Τα ιδιαίτερα μαθήματα μπορούν να βοηθήσουν όταν το παιδί δυσκολεύεται συστηματικά στο σχολείο και η απλή επανάληψη της ύλης δεν αρκεί. Δεν χρειάζεται να περιμένετε να πέσει πολύ η επίδοση ή να απογοητευτεί πλήρως το παιδί για να ζητήσετε βοήθεια.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν παρατηρείτε ότι το παιδί:

• διαβάζει πολύ αλλά δεν αποδίδει ανάλογα,
• ξεχνά γρήγορα όσα έχει μάθει,
• κάνει συχνά λάθη στην ανάγνωση, στη γραφή ή στα μαθηματικά,
• δυσκολεύεται να οργανώσει τη μελέτη του,
• χρειάζεται υπερβολικά πολύ χρόνο για απλές εργασίες,
• αποφεύγει το διάβασμα επειδή νιώθει ότι δεν τα καταφέρνει,
• αγχώνεται έντονα πριν από τεστ ή σχολικές εργασίες,
• χάνει σταδιακά την αυτοπεποίθησή του.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η στοχευμένη υποστήριξη μπορεί να προλάβει μεγαλύτερη απογοήτευση και να βοηθήσει το παιδί να αποκτήσει πιο θετική σχέση με τη μάθηση.

Τα ιδιαίτερα μαθήματα δεν αντικαθιστούν την αξιολόγηση

Είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί κάτι: τα ιδιαίτερα μαθήματα δεν αντικαθιστούν την αξιολόγηση από ειδικό. Αν υπάρχουν έντονες ή επίμονες δυσκολίες, οι γονείς πρέπει να απευθύνονται σε ειδικό παιδαγωγό, ψυχολόγο, λογοθεραπευτή ή αρμόδιο διαγνωστικό φορέα, ανάλογα με την περίπτωση.

Ο ρόλος των ιδιαίτερων μαθημάτων είναι υποστηρικτικός και εκπαιδευτικός. Ένας κατάλληλος εκπαιδευτικός μπορεί να βοηθήσει το παιδί στην καθημερινή μελέτη, στην κατανόηση της ύλης και στην ανάπτυξη στρατηγικών μάθησης. Δεν κάνει όμως διάγνωση.

Η σωστή συνεργασία ανάμεσα σε γονείς, σχολείο, ειδικούς και εκπαιδευτικό είναι συχνά ο πιο αποτελεσματικός δρόμος για την υποστήριξη του παιδιού.

Πώς βοηθούν τα ιδιαίτερα μαθήματα σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες;

Η βασική αξία των ιδιαίτερων μαθημάτων είναι η εξατομίκευση. Το παιδί δεν χρειάζεται να ακολουθήσει τον ρυθμό μιας ολόκληρης τάξης. Ο καθηγητής μπορεί να προσαρμόσει τον τρόπο διδασκαλίας στις ανάγκες, στο επίπεδο και στον τρόπο μάθησης του μαθητή.

Τα ιδιαίτερα μαθήματα μπορούν να βοηθήσουν με:

• πιο αργό και σταθερό ρυθμό διδασκαλίας,
• επαναλήψεις στα σημεία που δυσκολεύουν το παιδί,
• οπτικά βοηθήματα, παραδείγματα και πρακτικές ασκήσεις,
• οργάνωση της ύλης σε μικρότερα βήματα,
• εκμάθηση τεχνικών μελέτης,
• ενίσχυση της αυτοπεποίθησης,
• μείωση του άγχους γύρω από το διάβασμα.

Για ένα παιδί που έχει ακούσει πολλές φορές ότι «δεν προσπαθεί αρκετά», η εμπειρία ενός μαθήματος όπου κάποιος του εξηγεί με τρόπο που καταλαβαίνει μπορεί να είναι καθοριστική.

Ο ρόλος του ειδικού παιδαγωγού ή κατάλληλου καθηγητή

Δεν είναι όλοι οι καθηγητές κατάλληλοι για μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες. Το παιδί χρειάζεται εκπαιδευτικό που να κατανοεί τις δυσκολίες του, να έχει υπομονή και να μπορεί να προσαρμόσει τη διδασκαλία.

Ένας κατάλληλος εκπαιδευτικός πρέπει να μπορεί να:

• εντοπίζει πού ακριβώς δυσκολεύεται το παιδί,
• σπάει τη γνώση σε μικρά και κατανοητά βήματα,
• χρησιμοποιεί εναλλακτικούς τρόπους εξήγησης,
• δίνει σαφείς οδηγίες,
• ενθαρρύνει χωρίς να πιέζει υπερβολικά,
• συνεργάζεται με τους γονείς,
• παρακολουθεί την πρόοδο του παιδιού με ρεαλιστικό τρόπο.

Η υποστήριξη δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στη διόρθωση λαθών. Πρέπει να βοηθά το παιδί να καταλάβει πώς μαθαίνει καλύτερα.

Ποια μαθήματα δυσκολεύουν συχνότερα τα παιδιά;

Οι μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να επηρεάσουν διαφορετικά μαθήματα, ανάλογα με το παιδί. Κάποια παιδιά δυσκολεύονται περισσότερο στη Γλώσσα και στην ανάγνωση, άλλα στα Μαθηματικά, ενώ άλλα κυρίως στην οργάνωση της μελέτης.

Συχνές δυσκολίες εμφανίζονται σε:

• Γλώσσα και παραγωγή γραπτού λόγου,
• ορθογραφία και ανάγνωση,
• Μαθηματικά, ειδικά σε προβλήματα και πράξεις,
• Ιστορία ή θεωρητικά μαθήματα με μεγάλη ύλη,
• Αγγλικά ή άλλες ξένες γλώσσες,
• οργάνωση καθημερινής μελέτης.

Γι’ αυτό η υποστήριξη πρέπει να είναι συγκεκριμένη. Δεν αρκεί να πούμε γενικά ότι το παιδί «δυσκολεύεται». Πρέπει να καταλάβουμε πού δυσκολεύεται και με ποιον τρόπο.

Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς;

Οι γονείς παίζουν σημαντικό ρόλο, όχι ως καθηγητές, αλλά ως σταθερό πλαίσιο υποστήριξης. Το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες χρειάζεται καθαρή ρουτίνα, ενθάρρυνση και λιγότερη πίεση.

Μπορείτε να βοηθήσετε με απλά βήματα:

• κρατήστε σταθερή ώρα μελέτης,
• χωρίστε τη δουλειά σε μικρά βήματα,
• αποφύγετε τις συγκρίσεις με άλλα παιδιά,
• επιβραβεύστε την προσπάθεια, όχι μόνο τον βαθμό,
• κρατήστε ήρεμο τόνο όταν υπάρχει δυσκολία,
• ζητήστε βοήθεια όταν βλέπετε ότι το παιδί πιέζεται υπερβολικά.

Η φράση «προσπάθησε περισσότερο» συνήθως δεν βοηθά. Πιο χρήσιμο είναι να πείτε: «Ας βρούμε μαζί έναν τρόπο που να σου ταιριάζει καλύτερα».

Πότε τα ιδιαίτερα μαθήματα κάνουν πραγματική διαφορά;

Τα ιδιαίτερα μαθήματα κάνουν μεγαλύτερη διαφορά όταν δεν περιορίζονται στη σχολική ύλη. Αν το μάθημα γίνεται απλώς για να τελειώσει το παιδί τις ασκήσεις της ημέρας, η βοήθεια είναι περιορισμένη.

Πραγματική διαφορά υπάρχει όταν το μάθημα βοηθά το παιδί να:

• καταλαβαίνει καλύτερα τον τρόπο σκέψης του,
• μαθαίνει στρατηγικές μελέτης,
• μειώνει το άγχος του,
• δουλεύει σταδιακά τα κενά του,
• οργανώνει την ύλη,
• βλέπει μικρές επιτυχίες και αποκτά αυτοπεποίθηση.

Η πρόοδος μπορεί να είναι σταδιακή, αλλά όταν υπάρχει σωστή καθοδήγηση, το παιδί αρχίζει να νιώθει ότι η μάθηση δεν είναι ένας συνεχής αγώνας αποτυχίας.

Βρείτε καθηγητές για μαθησιακές δυσκολίες

Στο idietera.gr μπορείτε να βρείτε καθηγητές και ειδικούς παιδαγωγούς για ιδιαίτερα μαθήματα μαθησιακών δυσκολιών, online ή δια ζώσης, ανάλογα με τις ανάγκες του παιδιού.

Η σωστή υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει το παιδί να οργανώσει καλύτερα τη μελέτη του, να μειώσει το άγχος και να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στη σχολική του πορεία.

Δείτε επίσης

• Μαθησιακές δυσκολίες και ΔΕΠΥ: πώς επηρεάζουν τη μάθηση
• Αυτισμός και εκπαίδευση: σύγχρονες προσεγγίσεις
• Το πρόβλημα δεν είναι πάντα το διάβασμα

Πηγές

• NICHD – Learning disabilities
• CDC – Learning disorder
• NHS – Dyslexia
• Understood – What are learning disabilities?