Κινητά στο σχολείο: τι ισχύει στην Ελλάδα και τι δείχνουν τα δεδομένα

Η χρήση κινητών στο σχολείο έχει περάσει στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής συζήτησης. Στην Ελλάδα ισχύουν ήδη περιορισμοί, ενώ αντίστοιχα μέτρα εφαρμόζονται σε όλο και περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα διεθνώς.

Το βασικό ερώτημα είναι τι αλλάζει πραγματικά όταν το κινητό απομακρύνεται από την τάξη. Τα δεδομένα του PISA 2025 δείχνουν ότι οι ψηφιακοί περισπασμοί συνδέονται με δυσκολίες στη συγκέντρωση, ενώ η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη όταν εξετάζεται η σχολική επίδοση.

Οι περιορισμοί στα κινητά φαίνεται να συνδέονται με λιγότερη ψηφιακή διάσπαση. Η βελτίωση των βαθμών, όμως, εξαρτάται από πολύ περισσότερους παράγοντες. Αυτή η διάκριση βοηθά να δούμε τι πραγματικά δείχνουν τα δεδομένα γύρω από τα κινητά στο σχολείο.

Τι ισχύει για τα κινητά στα ελληνικά σχολεία;

Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, από το σχολικό έτος 2024-2025 εφαρμόζεται το μέτρο «κινητό στην τσάντα». Η χρήση και η εμφανής κατοχή κινητού δεν επιτρέπονται κατά την παραμονή των μαθητών στο σχολείο, τόσο στη διάρκεια του μαθήματος όσο και στα διαλείμματα, με εξαίρεση τις προβλεπόμενες περιπτώσεις για λόγους υγείας.

Ιδιαίτερα αυστηρό είναι το πλαίσιο για φωτογράφιση, βιντεοσκόπηση ή ηχογράφηση εκπαιδευτικών και μαθητών, καθώς ανάλογα με το περιστατικό προβλέπονται παιδαγωγικά μέτρα.

Η επίσημη ενημέρωση του Υπουργείου Παιδείας παρουσιάζει αναλυτικά τόσο τους περιορισμούς στη χρήση κινητών όσο και τα μέτρα που προβλέπονται σε περιπτώσεις καταγραφής εικόνας ή ήχου.

Γιατί τα κινητά στο σχολείο έχουν γίνει διεθνές θέμα;

Οι περιορισμοί στη χρήση κινητών έχουν εξελιχθεί σε διεθνή εκπαιδευτική τάση.

Σύμφωνα με την UNESCO, τον Μάρτιο του 2026 συνολικά 114 εκπαιδευτικά συστήματα είχαν θεσπίσει εθνικές απαγορεύσεις κινητών στα σχολεία, έναντι λιγότερων από ενός στα τέσσερα το 2023.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται κυρίως:

• η διάσπαση της προσοχής μέσα στην τάξη,
• η συνεχής πρόσβαση σε μηνύματα, social media και ψυχαγωγικό περιεχόμενο,
• η φωτογράφιση και βιντεοσκόπηση χωρίς συναίνεση,
• το cyberbullying και η μεταφορά διαδικτυακών συγκρούσεων στο σχολικό περιβάλλον.

Η διεθνής συζήτηση επομένως δεν αφορά την απομάκρυνση της τεχνολογίας από την εκπαίδευση, αλλά το πότε και με ποιους κανόνες μια προσωπική συσκευή έχει θέση στη σχολική ημέρα.

Τι δείχνει το PISA 2025 για τους μαθητές στην Ελλάδα;

Τα νέα αποτελέσματα του PISA 2025 για την Ελλάδα προσφέρουν συγκεκριμένα στοιχεία για τη χρήση ψηφιακών συσκευών στο σχολείο.

Οι μαθητές στην Ελλάδα ανέφεραν κατά μέσο όρο περίπου 1,1 ώρα την ημέρα χρήσης ψηφιακών συσκευών στο σχολείο για μαθησιακές δραστηριότητες και περίπου 1,2 ώρα για ψυχαγωγικούς σκοπούς.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ψηφιακή διάσπαση: το 33% των μαθητών στην Ελλάδα δήλωσε ότι οι συμμαθητές του αποσπώνται συχνά από ψηφιακές συσκευές κατά τη διάρκεια των περισσότερων ή όλων των μαθημάτων Φυσικών Επιστημών. Ο αντίστοιχος μέσος όρος του OECD ήταν 28%.

Οι μαθητές που ανέφεραν συχνή ψηφιακή διάσπαση είχαν κατά μέσο όρο επίδοση χαμηλότερη κατά 30 μονάδες στις Φυσικές Επιστήμες, ακόμη και μετά τον συνυπολογισμό του κοινωνικοοικονομικού προφίλ μαθητών και σχολείων.

Το εύρημα χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία: πρόκειται για συσχέτιση και όχι για απόδειξη ότι η χρήση κινητού προκαλεί από μόνη της χαμηλότερη επίδοση. Η ποιότητα της διδασκαλίας, το σχολικό περιβάλλον, οι μαθησιακές συνήθειες και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν επίσης τα αποτελέσματα.

Βοηθά η απαγόρευση των κινητών στη συγκέντρωση;

Τα δεδομένα του PISA 2025 δείχνουν σαφή σχέση ανάμεσα στους περιορισμούς των κινητών και στα χαμηλότερα επίπεδα ψηφιακής διάσπασης μέσα στην τάξη.

Κατά μέσο όρο στις χώρες του OECD, οι μαθητές που φοιτούν σε σχολεία όπου δεν επιτρέπεται η χρήση κινητών στους σχολικούς χώρους είναι περίπου 13% λιγότερο πιθανό να αναφέρουν ότι οι συμμαθητές τους αποσπώνται από ψηφιακές συσκευές κατά τη διάρκεια του μαθήματος.

Χαμηλότερα επίπεδα διάσπασης καταγράφονται επίσης σε σχολεία που συνδυάζουν περιορισμούς στα κινητά με σαφείς οδηγίες για την εκπαιδευτική χρήση ψηφιακών συσκευών.

Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η ύπαρξη κανόνων έχει σημασία, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από σαφές πλαίσιο για το πότε, πώς και για ποιο σκοπό χρησιμοποιείται η τεχνολογία μέσα στην τάξη.

Σημαίνει η απαγόρευση και καλύτερους βαθμούς;

Η εικόνα είναι πιο σύνθετη όταν εξετάζεται η σχολική επίδοση.

Ο OECD επισημαίνει ότι η σχέση ανάμεσα στις απαγορεύσεις κινητών και στις επιδόσεις στις Φυσικές Επιστήμες παραμένει ασαφής. Σε πολλές χώρες, οι μαθητές σχολείων με τέτοιους περιορισμούς καταγράφουν παρόμοιες ή χαμηλότερες επιδόσεις από τους υπόλοιπους.

Τα στοιχεία επομένως υποστηρίζουν πιο καθαρά τη σύνδεση των περιορισμών με λιγότερη ψηφιακή διάσπαση παρά με υψηλότερες επιδόσεις.

Η μάθηση επηρεάζεται από πολύ περισσότερους παράγοντες: την ποιότητα της διδασκαλίας, τις προηγούμενες γνώσεις, τον χρόνο και τον τρόπο μελέτης, το κίνητρο και το συνολικό μαθησιακό περιβάλλον.

Η απομάκρυνση ενός πιθανού περισπασμού μπορεί να δημιουργεί καλύτερες συνθήκες συγκέντρωσης, αλλά η πρόοδος του μαθητή εξαρτάται από το τι συμβαίνει μέσα σε αυτές τις συνθήκες.

Κινητό και εκπαιδευτική τεχνολογία: δύο διαφορετικές χρήσεις

Η συζήτηση για τα κινητά συχνά επεκτείνεται συνολικά στις οθόνες και στα ψηφιακά εργαλεία. Στην πράξη, όμως, έχει σημασία ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται κάθε συσκευή.

Ένας διαδραστικός πίνακας, μια εκπαιδευτική πλατφόρμα ή μια εφαρμογή που αξιοποιείται για συγκεκριμένη δραστηριότητα υπηρετεί έναν σαφή μαθησιακό στόχο. Ένα προσωπικό smartphone, αντίθετα, συγκεντρώνει στην ίδια συσκευή μηνύματα, social media, παιχνίδια και ειδοποιήσεις που μπορούν να ανταγωνίζονται την προσοχή του μαθητή.

Η εκπαιδευτική αξία της τεχνολογίας εξαρτάται επομένως από τον σκοπό, τον τρόπο χρήσης και το πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται στη διδασκαλία.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιο ψηφιακό εργαλείο χρησιμοποιείται, για ποιον σκοπό και με ποιους κανόνες.

Τι συμβαίνει όταν ο περιορισμός ισχύει σε όλη τη σχολική ημέρα;

Ορισμένα εκπαιδευτικά συστήματα έχουν επεκτείνει τους περιορισμούς πέρα από την ώρα του μαθήματος.

Στην Αγγλία, η υποχρεωτική καθοδήγηση του Department for Education, την οποία τα σχολεία καλούνται να εφαρμόζουν από τον Σεπτέμβριο του 2026, προβλέπει πολιτική χωρίς χρήση κινητού σε όλη τη σχολική ημέρα: στα μαθήματα, στις αλλαγές ώρας, στα διαλείμματα και στο μεσημεριανό διάλειμμα.

Η λογική είναι να περιορίζεται η πρόσβαση στη συσκευή σε όλη τη διάρκεια της ημέρας και να μειώνονται οι ευκαιρίες για ψηφιακή διάσπαση, όχι μόνο μέσα στην τάξη.

Η επίδραση μιας τέτοιας πολιτικής στη συγκέντρωση μπορεί να εξεταστεί σχετικά άμεσα. Οι πιθανές επιδράσεις στις κοινωνικές σχέσεις, στις συνήθειες των μαθητών ή στην ευεξία τους χρειάζονται πιο μακροχρόνια αξιολόγηση και δεν μπορούν να θεωρηθούν δεδομένες.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους γονείς;

Οι κανόνες του σχολείου ρυθμίζουν τη χρήση του κινητού κατά τη σχολική ημέρα. Η διαχείριση της συσκευής όμως συνεχίζεται και στο σπίτι, ιδιαίτερα όταν ξεκινά η μελέτη.

Οι ειδοποιήσεις, τα μηνύματα και η εύκολη πρόσβαση σε social media μπορούν να διακόπτουν επανειλημμένα τη συγκέντρωση, ακόμη και όταν κάθε διακοπή διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα.

Στην πράξη, βοηθά να υπάρχουν μερικοί σταθεροί κανόνες:

• απενεργοποιημένες ειδοποιήσεις κατά τη διάρκεια της μελέτης,
• το κινητό μακριά από το γραφείο όταν απαιτείται συνεχόμενη συγκέντρωση,
• σαφής διάκριση ανάμεσα στη χρήση για σχολική εργασία και στη χρήση για ψυχαγωγία,
• κανόνες προσαρμοσμένοι στην ηλικία και στις πραγματικές ανάγκες του μαθητή.

Ο στόχος είναι ο μαθητής να μάθει σταδιακά να διαχειρίζεται ο ίδιος την προσοχή του και να αναγνωρίζει πότε το κινητό λειτουργεί ως εργαλείο και πότε ως περισπασμός.

Το ζητούμενο είναι η διαχείριση της προσοχής

Η διεθνής τάση κινείται προς αυστηρότερους κανόνες για τα προσωπικά κινητά στο σχολείο.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι περιορισμοί στα κινητά συνδέονται πιο καθαρά με λιγότερη ψηφιακή διάσπαση παρά με αυτόματη βελτίωση της σχολικής επίδοσης.

Για τον μαθητή, το ουσιαστικό ζητούμενο είναι να μάθει σταδιακά να διαχειρίζεται την προσοχή του και να αναγνωρίζει πότε μια συσκευή εξυπηρετεί τη μάθηση και πότε διακόπτει τη συγκέντρωσή του.

Στο idietera.gr η εξατομικευμένη διδασκαλία μπορεί να στηρίξει αυτή τη διαδικασία, με μελέτη και οργάνωση προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε μαθητή.

Δείτε ακόμη

• Γιατί πολλά παιδιά δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν σήμερα;
• Πώς να συγκεντρώνεται ένα παιδί στο διάβασμα: πρακτικές λύσεις για γονείς
• Αποτελεσματικές τεχνικές μελέτης για εφήβους: οργάνωση, συγκέντρωση και μείωση άγχους
• Ασφάλεια στη χρήση του AI και των social media: επιστημονική προσέγγιση για παιδιά και ενήλικες

Πηγές

• OECD – PISA 2025 Results: Greece
• OECD – PISA 2025 Results: Student school life and beyond
• UNESCO Global Education Monitoring Report – Phone bans in schools are spreading worldwide
• Υπουργείο Παιδείας – Αλλαγές στα σχολεία και πλαίσιο για τα κινητά
• UK Department for Education – Mobile phones in schools, statutory guidance